سن ازدواج یک عدد ثابت برای همه نیست؛ زمانش وقتی است که دختر و پسر به رشد جسمی (بلوغ و توان جنسی)، رشد عقلی (تشخیص درست و تصمیم عقلانی نه احساسی)، رشد عاطفی (مدیریت خشم، ترس، محبت و هیجان)، رشد اجتماعی (احترام به حقوق دیگران و انجام مسئولیت‌ها) و رشد اخلاقی (صداقت، گذشت، فداکاری) رسیده باشند. این رشدها به سن شناسنامه‌ای وابسته نیست و در اقلیم‌ها، خانواده‌ها و افراد متفاوت است. بر اساس آمار، سن مناسب برای پسران حدود ۱۹ سال و برای دختران حدود ۱۶ سال است. ازدواج را نباید فقط به بهانه مسائل اقتصادی عقب انداخت؛ تأخیر آن فشار جنسی و روانی، فساد و فحشا را افزایش می‌دهد. روایات نیز ازدواج زودهنگام را مایه حفظ بخش بزرگی از دین می‌دانند.
زمان مناسب براي ازدواج در افراد مختلف متفاوت است و نمي توان سن خاصي را مشخص كرد. سن مناسب ازدواج را رشد در ابعاد مختلف كه اشاره مي شود و شرائط تعيين مي كنند. شرائط هر شخص بستگي به موقعيت او دارد اما جنبه هاي مختلف رشد از اين قرارند:
- رشد جسماني: دختر و پس بايد از لحاظ جسمي به بلوغ برسند. يعني دختر و پسر توانايي جنسي داشته باشند. تحقيقات نشان مي دهد دختران در سن 13 تا 14 سالگي اكثراً بلوغ جنسي پيدا مي كنند و تمام دختران تا سنّ 17 سالگي بالغ مي شوند. و در پسران نيز از سنّ 14 الي 17 سالگي تماماً بلوغ جنسي پيدا مي كنند. اولين شرط براي ازدواج همين بلوغ جنسي است كه عموماً در دختران در 15 سالگي و در پسران در 16 سالگي حاصل مي شود. منظور از بلوغ جنسي اين است كه اندامهاي جنسي دختر و پسر آمادگي مسائل زناشويي داشته باشند.( رجبيان، زهره، سن ازدواج دختران، ناشر سفير صبح، چاپ اول، 1380، ص 165)
- رشد عقلي: به يقين زماني كه فردي رشد فكري لازم جهت انتخاب همسر را نيافته است، نمي تواند اقدام به ازدواج نمايد و چه بسا قدرت تشخيص مصلحت يا مفسده در ازدواج با فرد مورد نظر را ندارد، رشد فكري پس از بلوغ جسماني رو به تكامل مي رود. پس از بحران هاي بلوغ، فرد استعدادها، توانائيها و امكانات محيطي خود را بهتر مي شناسد و نسبت به شخصيّت خود بيشتر آگاهي مي يابد. در نتيجه تصميماتش بيشتر از عقل نشأت مي گيرد تا احساسات.( استادان طرح جامع آموزش خانواده، جوان و تشكيل خانواده، چاپ سوم، 1376، ص 134.)
- رشد عاطفي: رشد عاطفي و احساسي از شرايط لازم براي ازدواج است و داراي محاسن و مزاياي زيادي است. از جمله اينكه قدرت محركة انسان است، عامل اتصال و پيوستگي و تلطيف انسانها و جوامع است، از مهمترين عوامل موفقيّت در زندگي زناشويي است. فرد برخوردار از رشد عاطفي، مهار احساسات منفي و مثبت خود را در دست دارد. او در ابراز خشم و ترس، گريه و شادي، محبّت و غيره در محدوده مورد قبول جامعه عمل مي كند، نه همانند يك كودك. رشد عاطفي نيز مانند رشد عقلي به سنّ تقويمي نيست، بلكه به ميزان يادگيري، تجارب فرد و از همه مهمتر تعامل عاطفي كودك با والدين و ديگر بزرگسالان آموخته مي شود.(همان)
- رشد اجتماعي: رشد اجتماعي رابطة نزديكي با رشد عقلي و رشد عاطفي دارد. انسان داراي چهار دنياي اجتماعي است: خانواده، مدرسه، شغل و دوستان كه فرد را بايد از نظر اجتماعي در آنها مورد ارزيابي و بررسي قرار داد. فردي كه از رشد اجتماعي برخوردار است روابط اجتماعي (از جمله رابطه بين زن و شوهر) را بهتر درك مي كند، به ديگران احترام مي گذارد، حقوق ديگران را محترم مي شمارد، نقش، وظايف و مسئوليتهاي مربوط به خويش را به نحو أحسن انجام مي دهد.(همان)
- رشد اخلاقي: روابط زناشويي همانند هر ارتباط اجتماعي ديگر بين انسانها با در نظر گرفتن ارزشهاي اخلاقي و معنوي زن و مرد است كه منجر به سعادت و معنويت زندگي آنان مي گردد. بسياري از امور و مسائل زندگي زناشويي در چهارچوب اخلاق و فضايل اخلاقي قابل حلّ است و هر اندازه زن و شوهر متخلّق به اخلاق و رفتار پسنديده مانند صداقت و گذشت، درستي و فداكاري و... باشند زندگي شان از سلامت و آرامش بيشتري برخوردار خواهد بود.(همان/ نرم افزار پاسخ)
اگر دختر و پسر اين شرايط را دارا بودند مي توانند ازدواج نمايند. البته بايد دانست مناطق، محيطها، جامعه ها، نسلها، نژادها، قبليله ها، خانواده ها و افراد (تفاوتهاي فردي)، يكسان نيستند، بلكه تفاوتهايي با هم دارند، مثلاً در سرزمينهاي «گرمسير» بلوغ جنسي زودتر فرا مي رسد تا مناطق «سردسير». كميّت و كيفيّت خوراك و غذا نيز در اين موضوع تأثير دارد. آنهايي كه غذاي بيشتر و قوي تر مي خورند، بلوغ جنسي شان سريعتر است. آنچه كه آمار و تحقيقات نشان مي دهد، حاكي از آن است كه بهترين سن ازدواج براي پسران 19 سال و براي دختران 16 سال مي باشد.
در مسأله ازدواج نبايد بيشتر به مسائل اقتصادي توجه كرد و ازدواج را به تأخير انداخت كه اگر به تأخير بيفتد بايد شاهد فساد و فحشاء در جامعه بود. جوان اگر هنگام ازدواج نتواند ازدواج نمايد تحت فشارهاي جنسي و رواني از راههاي غيرصحيح خود را ارضاء خواهد كرد. تحقيقات نشان مي دهد كه اگر جوانان خوب آموزش ببينند هم زندگي لذّت بخشي بعد از ازدواج خواهند داشت و هم فرزندانِ كساني كه در سنين گفته شده ازدواج كنند سالم تر و باهوش تر خواهند بود و در آينده با فاصلة سني كم ارتباط بهتري با فرزندان خود خواهند داشت. (نرم افزار پاسخ/ مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه)
و در روایات معصومین علیه السلام نیز بر ازدواج زود هنگام تأکید شده است و دوگونه روایت در مورد ازدواج کردن داریم که یکی میفرماید: هرکس ازدواج کند نصف دینش را حفظ می کند و در نصف دیگر باید تقوا پیشه کند. و در جای دیگر و همچنین نبی مکرم اسلام میفرماید: هر كس كه در اوائل جوانی ازدواج كند، شيطان فرياد زند: فرياد از او، فرياد از او، دو سوّم دينش را از دستبرد من نگاه داشت، پس بايد عبد خدا در نگهداری يك سوم ديگرش، جانب تقوا را رعايت كند.( ایت الله سید محمد حسینی شیرازی، كيف نزوج العازبات؟، ص: 32)
نظرات کاربران